فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٦ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى
فلسفه مجازات در اسلام(١)
ابوالقاسم مقيمى حاجى
چكيده:
نويسنده در شماره نخست مقاله خود ابتدا به اين نكته مىپردازد كه درك درست از فلسفه مجازاتها در نظام جزايى، تأثير مهمّى در شكلگيرى ساختار آن نظام و تعيين مجازاتها دارد. آنگاه به طرح مهمترين نظريات دانشمندان غربى پيرامون فلسفه مجازاتها پرداخته و ضمن بيان اين نكته كه غالب اين ديدگاهها تك بعدى است، نگاه همه جانبه اسلام در تشريع مجازاتها به ابعاد گوناگون حيات انسان را سبب برترى ديدگاه اسلام در فلسفه مجازاتها مىداند. سپس به تشريح ديدگاه اسلام مىپردازد و به اين مسئله مبنايى تأكيد مىورزد كه توجه اسلام به ابعاد اخروى حيات انسان، دريچه نوينى را در فلسفه مجازاتها مىگشايد و برپايه همين مبنا مىتوان گفت كه همه مجازاتها در اسلام برخاسته از رحمت الهى نسبت به مجرم و ساير انسانها است. او سپس با استناد به روايات، آشكار مىسازد كه چگونه مجرمان با مجازاتهاى دنيوى از عذاب اخروى رهايى مىيابند و بدين سان مجازات براى مجرم نيز جلوه گاه رحمت پروردگار مىگردد.
در عين حال از نظر اسلام، ابعاد فردى و اجتماعى در زندگى دنيوى انسان نيز در تشريع مجازاتها مورد توجه است و با مراجعه به آيات و روايات مىتوان از تشفّى خاطر بزه ديده و اصلاح و تربيت مجرم به عنوان ابعاد فردى و از اجراى عدالت، حفظ نظم اجتماع و جنبههاى بازدارندگى مجازاتها به عنوان ابعاد اجتماعى مورد نظر اسلام نام برد.
كليد واژگان: مجازات اسلامى، فلسفه مجازات، فلسفه احكام، كرامت انسانى، رحمت الهى، مجازات اخروى، حدود شرعى، قصاص، عدالت.